آیین سنتی گل مالان روز عاشورا در خرم آباد

 

صبح عاشورا در لرستان و بویژه خرم آباد با صدای سوزناک "چمریونه" آغاز می شود و همه زمین و زمان بر حادثه ای می گریند که سالهاست سرنا و دهل لرستان را به چمری نواختن خو داده است.با شروع روز عاشورا در اولین ساعات روز صدای ساز و دهل با نوای سوزناک و غم انگیزی موسوم به نوای "چمریونه" عزاداران حسینی را به حضور در دستجات و هیئات عزاداری دعوت می کند.

عزاداران فراخوانده شده با حضور در تکیه های محله و "گل مالی" کردن خود گرد آتش می ایستند و شروع به سینه زنی و عزاداری می کنند و در این هنگام صدای فریادها و ناله های "هی روو، هی روو" چنان در خیابان ها و کوچه های شهر می پیچد و نوید حادثه ای غمبار را می دهد که شنیدنش مجالی برای صبر اشک نمی گذارد.

سنت "گل مالی" در لرستان با گل متبرک به نیت عزاداری امام حسین (ع) هر ساله در روز عاشورا جزو جدا نشدنی عزاداری ایام محرم در این استان است. لرستان هر ساله در عزای امام حسین (ع) رخت سیاه بر تن می کند و این جامه سیاهرنگ را با گل متبرک روز عاشورا آذین می بخشد.مراسم گل مالی در لرستان دارای چند مرحله است که از روز هفتم محرم که به روز "تراش عباس" موسوم است، شروع می شود. 

در روز هفتم محرم همه عزاداران حسینی به حمام رفته و پس از اصلاح سرو صورت و نظافت کامل، لباسهای تمیز می پوشند که این روز را "تراش عباس" می نامند.از این روز به بعد، عده ای جهت افروختن آتش در صبح عاشورا به جمع کردن و گردآوری هیزم در سطح شهر می پردازند تا اگر در روز عاشورا برف و باران ببارد و احیانا هوا سرد باشد عزادارانی که درگِل می افتند (مراسم گِل افتادن) از سرما حفظ شوند.

 

 به این منظور عده ای در محل دوره افتاده و با خواندن جملاتی از خانه ها تقاضای هیزم می کنند که مردم نیز با کمال میل بسته به نذری که دارند به آنان هیزم می دهند.

با شروع روز عاشورا در اولین ساعات روز صدای ساز و دهل با نوای سوزناک و غم انگیزی موسوم به نوای "چمریونه" عزاداران حسینی را به حضور در دستجات و هیئات عزاداری دعوت می کند.

در روز تاسوعا نیز عزاداران خاک نرم و مخصوصی بنام گل باغچاله (گل رس) را محیا کرده و در میدانهای بزرگ و کوچک که معمولا با آجر چینی در جلوی خیمه ها و تکیه های شهر درست می شود می ریزند و در روز عاشورا این خاک را با گلاب مخلوط کرده و گل روز عاشورا را محیا می کنند.

 عزاداران فراخوانده شده با حضور در تکیه های محله و "گل مالی " کردن خود گرد آتش می ایستند تا از سرما محفوظ مانده و شروع به سینه زنی و عزاداری می کنند.مراسم علم گردانی در خرم آباد دارای قدمتی دیرینه است و شاید حزن انگیز ترین بخش این آیین را بتوان آخرین مرحله آن که در لرستان که به سنت "طوق اشگس" معروف است دانست.

طوق نمادی است از علم حضرت ابوالفضل (ع) (علمدار کربلا) که در عزاداری های مرسوم در برخی از نقاط استان برافراشته نگه داشته می شود و سنتی موسوم به "علم برداری" یا "علم گردانی" نیز در این زمینه مرسوم است.علمی که هیئات عزاداری لرستان در طول روز عاشورا در پیشاپیش هیئت خود به حرکت در می آورند تا ظهر عاشورا به وسیله عزاداران حاجتمند حمل شده و در نهایت در پایان ظهر عاشورا به نشانه افتادن علم حضرت عباس (ع) قسمت های مختلف آن از هم جدا می شود که در اصطلاح به این عمل "طوق اشگس" می گویند.

/ 2 نظر / 52 بازدید
محمدکاظم صباغی

خدا رحمتش کند به شما هم که دوستی صمیمانه با ایشان داشته اید عرض تسلیت مجدد. هیهات مصیبتی است تنها ماندن مبهوت قفس شدن زره جا ماندن

hamid

بقول یه دوست: مردهای بزرگ,دوستهای بزرگی دارن به شما افتخار میکنم که یکی از یهترین دوست های رضا هستین